βότανα Archives

09/Jan/2026

Πηγή: https://www.liebertpub.com/doi/10.1089/bioe.2025.0014

Τα τελευταία χρόνια η επιστημονική έρευνα δείχνει αυξανόμενο ενδιαφέρον για τον τρόπο με τον οποίο φυτικά εκχυλίσματα επηρεάζουν όχι μόνο βιοχημικούς δείκτες, αλλά και πιο σύνθετες λειτουργικές παραμέτρους του οργανισμού. Σε αυτό το πλαίσιο, μια ενδιαφέρουσα πιλοτική μελέτη εξέτασε την επίδραση της ερυθράς χρωστικής του κράταιγου (hawthorn red pigment – HRP) στην ηλεκτρική δραστηριότητα των καναλιών (μεσημβρινών) σε ανθρώπους, σε βάθος χρόνου.

Ο κράταιγος είναι γνωστός εδώ και αιώνες ως φυτό με καρδιοπροστατευτική δράση. Η σύγχρονη φυτοχημεία έχει δείξει ότι περιέχει ισχυρά πολυφαινολικά σύμπλοκα με αντιοξειδωτικές και αγγειοδραστικές ιδιότητες. Στη συγκεκριμένη μελέτη, η HRP χαρακτηρίστηκε εργαστηριακά με φασματοσκοπία υπεριώδους–ορατού φωτός, παρουσιάζοντας χαρακτηριστική απορρόφηση στα 280 nm, ενώ το μέσο μέγεθος των σωματιδίων της ήταν περίπου 137 nm, δηλαδή σε κλίμακα που διευκολύνει τη βιοδιαθεσιμότητα.

Οι εθελοντές κατανάλωναν καθημερινά διάλυμα κράταιγου επί 90 ημέρες, και η επιφανειακή ηλεκτρική τάση των καναλιών μετριόταν σε σταθερές πρωινές ώρες. Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Το κανάλι του πι-σπλήνα παρουσίασε τη μεγαλύτερη και ταχύτερη αποσυμπίεση, με σημαντική μεταβολή ήδη από την πρώτη εβδομάδα. Παράλληλα, το κανάλι της σιν-καρδιάς εμφάνισε τη μεγαλύτερη αύξηση τάσης σε ορισμένα χρονικά σημεία, ενώ το κανάλι του σινμπαο-περικαρδίου έδειξε σταθερή μείωση, κάτι που μπορεί να ερμηνευθεί ως μείωση εσωτερικής «πίεσης» ή φορτίου.

Σε επίπεδο Ασιατικής Ιατρικής, τα ευρήματα αυτά δεν είναι τυχαία. Ο κράταιγος παραδοσιακά συνδέεται με την ενίσχυση της σπλήνας, την υποστήριξη της καρδιάς και την εξομάλυνση της κυκλοφορίας. Το γεγονός ότι η πιο σταθερή και πρώιμη βελτίωση καταγράφηκε στο κανάλι της σπλήνας εντός 28 ημερών, ευθυγραμμίζεται με τη μακροχρόνια κλινική εμπειρία και τη θεωρητική βάση της παραδοσιακής χρήσης του φυτού.

Το σημαντικό εδώ δεν είναι μια «ενεργειακή» ερμηνεία αποκομμένη από τη βιολογία, αλλά η πιθανότητα ότι τέτοια φυτικά σύμπλοκα δρουν πολυεπίπεδα: μέσω αντιοξειδωτικής δράσης, αγγειακής ρύθμισης, νευροφυτικής ισορροπίας και τελικά μέσω μετρήσιμων ηλεκτροφυσιολογικών μεταβολών. Η μελέτη είναι μικρής κλίμακας και σαφώς χρειάζεται επιβεβαίωση με μεγαλύτερα δείγματα και αυστηρότερο σχεδιασμό, ωστόσο ανοίγει ένα ενδιαφέρον πεδίο διαλόγου μεταξύ σύγχρονης έρευνας και παραδοσιακών θεραπευτικών συστημάτων.

Σε μια εποχή όπου η καρδιαγγειακή επιβάρυνση και το χρόνιο στρες αποτελούν καθημερινή πραγματικότητα, η συστηματική, τεκμηριωμένη χρήση φυτών όπως ο κράταιγος υπενθυμίζει ότι η πρόληψη και η ρύθμιση δεν είναι πάντα θέμα έντονων παρεμβάσεων, αλλά συχνά αποτέλεσμα σταθερών, ήπιων και μακροχρόνιων επιλογών.

DR. IOANNIS DIMITRIOU MD MLCOM PT CCH MSC PHD TCM MSC MHP MIP

Dr. Ioannis Dimitriou

29/Oct/2025

Πηγή: Liu T. et al., Application of Traditional Chinese Medicine as Skin Depigmentation Agents, Heliyon, Volume 8, Issue 12, December 2022, e12571.
https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2022.e12571

Οι κηλίδες και οι δυσχρωμίες του δέρματος αποτελούν ένα συχνό αισθητικό πρόβλημα, ιδιαίτερα με την πάροδο της ηλικίας ή μετά από χρόνια έκθεση στον ήλιο. Η αυξημένη παραγωγή ή ανομοιόμορφη κατανομή της μελανίνης οδηγεί στη δημιουργία κηλίδων ηλικίας (age spots), φακίδων (freckles) ή μελάσματος (πανάδες), ενώ η οξείδωση και η φωτογήρανση επιδεινώνουν την εικόνα του δέρματος.
Η σύγχρονη δερματολογία προσφέρει χημικά peelings, laser και τοπικούς αποχρωματιστικούς παράγοντες, ωστόσο αρκετά από αυτά τα σκευάσματα ενδέχεται να προκαλέσουν ερεθισμούς ή να έχουν περιορισμένη αποτελεσματικότητα.

Η Ασιατική Ιατρική (ΑΙ), αξιοποιώντας τη φαρμακογνωσία και την αντιοξειδωτική δράση των φυτών, έχει χρησιμοποιηθεί για χιλιάδες χρόνια για τη ρύθμιση της μελανίνης και τη βελτίωση της φωτεινότητας του δέρματος. Μια πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Heliyon (2022) αξιολόγησε δέκα βότανα της ΑΙ ως φυσικούς αναστολείς της τυροσινάσης, του ενζύμου που ελέγχει την παραγωγή της μελανίνης.

Η έρευνα ανέδειξε ότι τα εκχυλίσματα από:

Morus alba (μουριά),
Bletilla striata (μπλετίλλα), και
Paeonia lactiflora (λευκή παιώνια)

παρουσίασαν την ισχυρότερη αναστολή της ανθρώπινης τυροσινάσης (άνω του 90%), ενώ η μουριά μείωσε σημαντικά την παραγωγή μελανίνης σε κύτταρα μελανοκυττάρων. Τα φυτά Rosa rugosa, Centella asiatica και Cynanchum atratum παρουσίασαν επίσης μέτρια δράση, ενώ η Glycyrrhiza uralensis (γλυκύρριζα) και η Rhus chinensis ξεχώρισαν για την αντιοξειδωτική τους ικανότητα.

Οι συγγραφείς τόνισαν ότι η αναστολή της τυροσινάσης, σε συνδυασμό με την αντιοξειδωτική δράση των φυτικών φλαβονοειδών, προσφέρει φυσική και ασφαλή προσέγγιση για τη μείωση των κηλίδων και την επιβράδυνση της φωτογήρανσης.
Τα αποτελέσματα δείχνουν επαλήθευση της παραδοσιακής χρήσης αυτών των βοτάνων για τον αποχρωματισμό και την εξισορρόπηση του χρώματος του δέρματος, ενώ ενισχύουν τη σύγχρονη εφαρμογή τους σε καλλυντικά serum, κρέμες και μάσκες προσώπου.

Στην κλινική πράξη της ΑΙ, τα βότανα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν συνδυαστικά ή εξωτερικά ως τοπικά εκχυλίσματα, καθώς και εσωτερικά μέσω σύνθετων συνταγών, ανάλογα με τη διάγνωση και το πρότυπο του ασθενούς (π.χ. στάση σουέ-αίματος, ανεπάρκεια γιν ή υπερβολή γιανγκ του γκαν-ήπατος).

Η ερευνητική τεκμηρίωση επιβεβαιώνει ότι η ΑΙ δεν περιορίζεται μόνο σε ενεργειακές έννοιες, αλλά και σε πραγματικά βιοχημικά αποτελέσματα, ανοίγοντας νέους δρόμους για φυσική φροντίδα και αντιγήρανση του δέρματος.

DR. IOANNIS DIMITRIOU MD MLCOM PT CCH MSC PHD TCM MSC MHP MIP

Dr. Ioannis Dimitriou

31/Dec/2019

Το άρθρο αυτό έχει σας σκοπό την ευαισθητοποίηση για τη σωστή χρήση του φθορίου όταν αυτή επιλέγεται (οδοντόκρεμες, τρόφιμα) και όταν δεν επιλέγεται τόσο (νερό).

Το φθόριο βρίσκεται στην φύση και είναι στοιχείο που παίζει ρόλο στην ανάπτυξη των οστών και συμβάλει, όταν λαμβάνεται σε ελάχιστες δόσεις στην πρόληψη της τερηδόνας, αν και είναι αναποτελεσματικό όταν η δόση είναι πολύ μικρή. Πιθανώς επειδή ούτως ή αλλιώς το καταναλώνουμε, μέσω του πόσιμου νερού και των τροφίμων, θα μπορούσαμε να βρούμε άλλους τρόπους πρόληψης της τερηδόνας, λόγω των κινδύνων που υπάρχουν με την υψηλή συγκέντρωση του, ειδικά στα έμβρυα, στα βρέφη και τα παιδιά. Η ανεπάρκεια του φθορίου έχει ως αποτέλεσμα την επιβράδυνση της ανάπτυξης, ενώ η υψηλή πρόσληψη οδηγεί σε πολλά προβλήματα.

Το φθόριο συνδυάζεται με υδροχλωρικό οξύ στο στομάχι για να σχηματίσει υδροφθορικό οξύ (HF). Η διαβρωτική επίδραση του HF στο γαστρικό βλεννογόνο μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικά συμπτώματα όπως ναυτία, έμετο, διάρροια και κοιλιακό πόνο. Το φθόριο που συσσωρεύεται στην κυκλοφορία του αίματος, μπορεί να περάσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, τον πλακούντα σε έγκυες γυναίκες, προκαλώντας καρκίνο, γνωσιακά προβλήματα, νευροτοξικότητα, ακόμη και γενετικές ανωμαλίες. Η περίσσεια συστηματικού φθορίου επίσης μπορεί να οδηγήσει σε καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος, επειδή προσβάλει το σπλήνα και καταστέλλει τον πολλαπλασιασμό των λεμφοκυττάρων, που οδηγούν σε μείωση του πληθυσμού και των Τ και Β λεμφοκυττάρων και μείωση της ενεργοποίησής τους. Η περίσσεια φθοριούχου αυξάνει ακόμη περισσότερο τον υποθυρεοειδισμό επειδή το φθόριο δεσμεύεται με το ιώδιο παρεμποδίζοντας τη σύνθεση των θερεοειδικών ορμονών Τ3 και Τ4. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι το φθόριο επηρεάζει πολλά ένζυμα, συμπεριλαμβανομένων των γλυκολυτικών ενζύμων και των ενζύμων στα οποία υπάρχουν μαγνήσιο και μαγγάνιο, χωρίς να είναι πλήρως κατανοητή η κλινική σημασία της δράσης του φθορίου στα ένζυμα αυτά. Επίσης ελαφρώς μεγαλύτερη ποσότητα φθοριομένης οδοντόκρεμας μπορεί να προκαλέσει οδοντική φθορίωση, ειδικά σε παιδιά ηλικίας έως 6 ετών.

Όσον αφορά το νερό, μελέτη του 2019 αναφέρει πως έκθεση σε αυξημένα επίπεδα φθορίου στο νερό συνδέθηκε με μειωμένες πνευματικές ικανότητες. Τα πράγματα ήταν χειρότερα στα παιδιών που έτρωγαν έτοιμες τροφές σε σκόνη κτλ. Μελέτη του 2012 στην Κίνα δείχνει πως η έκθεση σε φθόριο που προέρχεται από την υψηλή συγκέντρωση του στο πόσιμο νερό, έχει αρνητική επίδραση στην ανάπτυξη του νευρικού συστήματος και στο IQ των παιδιών.

Περίπου 62 εκατομμύρια άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων 6 εκατομμυρίων παιδιών, υποφέρουν λόγω της υπερβολικής κατανάλωσης φθορίου μέσω του ύδατος (Susheela, 1999) και φαίνεται πως οι παρεμβάσεις της συμβατικής ιατρικής στην υψηλή συγκέντρωση του φθορίου είναι ανεπαρκής, λόγω μη διαθεσιμότητας φαρμάκων για θεραπεία. Η πρόσληψη ταμαρίνης (tamarind) που βρίσκεται στους καρπούς του οξυφοίνικα (γηγενές στην τροπική Αφρική) φαίνεται να είναι μια λύση, διότι σε μελέτη του 2002 οδήγησε σε σημαντική αύξηση (P <0,001) στην απέκκριση φθορίου στα ούρα 24ώρου σε σύγκριση με την απέκκριση στην ομάδα ελέγχου. Άρα το φυτό αυτό βοηθά στην πρόληψη αρνητικών επιδράσεων του φθωρίου, ενισχύοντας την απέκκριση φθορίου δια των ούρων. Η επίδραση των δημητριακών στην κατακράτηση φθορίου έχει επίσης μελετηθεί και φάνηκε πως η απέκκριση φθορίου στα ούρα αυξάνεται με την κατανάλωση του ρυζιού. Δυστυχώς δεν υπάρχουν πολλές μελέτες σχετικά με την επίδραση διαφόρων συστατικών της διατροφής στην κατακράτηση του φθορίου στο σώμα.

Όσον αφορά τις οδοντόκρεμες, η Αμερικανική ακαδημία παιδιατρικής πρότεινε τη χρήση φθοριομένης οδοντόκρεμας σε ποσότητα ίση με το μέγεθος ενός κόκκου ρυζιού, από το πρώτο κιόλας δόντι, ενώ άλλες οδοντιατρικές εταιρείες συστήνουν μη φθοριομένη οδοντόκρεμα για παιδιά κάτω των 3 ετών. Η βιβλιογραφία έχει δείξει ότι το φθόριο που χρησιμοποιείται για την οδοντιατρική προφύλαξη παρουσιάζει λίγους κινδύνους εάν χρησιμοποιηθεί κατάλληλα. Ωστόσο, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος από την κατάποση τοξικών δόσεων φθορίου λόγω της χρήσης φθοριούχων προϊόντων με ευχάριστη γεύση, που είναι και ο μεγαλύτερος κίνδυνος δηλητηρίασης από φθόριο. Επιπλέον αν λάβει κάποιος υπόψη τους κινδύνους από την υψηλή συγκέντρωση φθορίου στο αίμα από την κατανάλωση νερού και τροφών, ίσως τελικά δεν αξίζει το ρίσκο. Σε κάθε περίπτωση οι γονείς θα πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με τα κατάλληλα σχήματα ημερήσιας αγωγής με φθοριούχα οδοντόκρεμα και τις επιδράσεις των υπερβολικών δόσεων. Οι επαγγελματίες υγείας θα πρέπει να γνωρίζουν τις πιθανές τοξικές επιδράσεις του φθορίου, εκτός από τις γνωστές προληπτικές επιπτώσεις του φθορίου στην πρόληψη της τερηδόνας. Οι φροντιστές και οι γονείς των παιδιών πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτικοί όταν χρησιμοποιώντας φθοριωμένες οδοντόκρεμες σε μικρά παιδιά, καθώς υπάρχουν πιθανότητες κατάποσης της οδοντόκρεμας.

Είναι λογικό πως οι μη ξεκάθαρες κατευθυντήριες γραμμές προκαλούν σύγχυση στους γονείς και τους φροντιστές των παιδιών. Το συμπέρασμα που βγαίνει από τα παραπάνω είναι πως θα πρέπει να διεξαχθούν περαιτέρω έρευνες για το φθόριο και την εξεύρεση εναλλακτικών με ελάχιστες ή καθόλου παρενέργειες λύσεων για την πρόληψη της τερηδόνας των δοντιών.

Όσον αφορά την Ασιατική Ιατρική, επειδή σύμφωνα με την Συμβατική Ιατρική το φθόριο σε υψηλές συγκεντρώσεις αλληλεπιδρά άμεσα με τα οστά, μειώνοντας τη δύναμη τους, καταλαβαίνουμε πως το πρόβλημα με το φθώριο είναι σοβαρό. Στην Ασιατική Ιατρική τα οστά είναι το πιο εσωτερικό και πολύτιμο μέρος του σώματος μας, διότι συνδέεται με το σύστημα των νεφρών. Έτσι εξηγούνται και τα σοβαρά προβλήματα που περιγράφονται παραπάνω, που έχουν να κάνουν με τον εγκέφαλο και το νευρικό σύστημα, που επίσης συνδέονται με το σύστημα των νεφρών. Η Ασιάτες Ιατροί που βρέθηκαν στην Αφρική συστήνουν την μάσηση βοτάνων όπως το miswak για την διατήρηση καλής ποιότητας δοντιών, την τόνωση των νεφρών καθώς και την σωστή διατροφή με αποφυγή της ζάχαρης.

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε εδώ http://fluoridealert.org/

DR. IOANNIS DIMITRIOU MD MLCOM PT CCH MSC PHD TCM MSC MHP MIP

Πηγές:

1) Fluoride exposure from infant formula and child IQ in a Canadian birth cohort του περιοδικου Environment International με Impact factor 7.943

2) Developmental Fluoride Neurotoxicity: A Systematic Review and Meta-Analysis του περιοδικού Environmental Health Perspectives με Impact factor 8.05

3) Effect of tamarind ingestion on fluoride excretion in humans του περιοδικού European Journal of Clinical Nutrition με Impact factor 3.057

4) Diagnosis and treatment of acute fluoride toxicity του περιοδικού The Journal of the American Dental Association με Impact factor 2,572

Dr. Ioannis Dimitriou

13/Jul/2019

Το άγουρο νεράντζι το έχουμε συνηθίσει όλοι ως γλυκό του κουταλιού. Μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί ως θεραπευτικό βότανο;

Η Ασιατική Ιατρική (ΑΙ) θυμίζοντας μας τη χρήση των βοτάνων που χρησιμοποίησαν οι πρόγονοι μας, αναφέρει πως το άγουρο νεράντζι ενυδατώνει και προωθεί το έντερο. Η γεύση στου άγουρου νεραντζιού είναι πικρή και πικάντικη ενώ θερμοκρασιακά είναι ελαφρώς κρύο. Το άγουρο νεράντζι επηρεάζει τα κανάλια του ντατσάνγκ-παχέος εντέρου, του πι-σπληνός και βέι-στομάχου. Όταν υπάρχει στάσιμη τσι-ενέργεια, ως γνωστό η δυσκοιλιότητα πολλές φορές προκαλείται από στάσιμη τσι-ενέργεια, το άγουρο νεράντζι βοηθάει στην κινητοποίηση της. Επίσης μεταβολίζει τα άχρηστα υλικά του σώματος όπως το ταν-φλέγμα και η σι-υγρασία. Οι τοξίνες που δημιουργούνται από τη μειωμένη κίνηση του εντερικού περιεχομένου στη δυσκοιλιότητα, θεωρούνται εσωτερικό φλέγμα-υγρασίατο και είναι ενδιαφέρον ότι εμφανίζονται στη γλώσσα ως παχύ επίχρισμα. Άλλη μία χρήση του άγουρου νεραντζιού είναι στην αντιμετώπιση του μετεωρισμού. Η δυσκοιλιότητα πολλές φορές δημιουργεί μετεωρισμό λόγω του ότι ο αέρας, που μεταξύ άλλων είναι και ως τσι-ενέργεια, παγιδεύεται από τη στάση του εντερικού περιεχομένου με αποτέλεσμα η κοιλιά να φουσκώνει σαν μπαλόνι.

Εκτός από τη δυσκοιλιότητα, όταν χρησιμοποιηθεί μαζί με τονωτικά βότανα, το άγουρο νεράντζι βοηθάει την ανόρθωση της τσι-ενέργειας και για αυτό δίδεται για προβλήματα όπως υπόταση, πρόπτωση μήτρας ή πρωκτού.

Συνήθως χρησιμοποιούνται 3-9 γραμμάρια τα οποία βράζονται σε νερό για περίπου 5 λεπτά, για μερικές ημέρες. Σε περίπτωση εγκυμοσύνης απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, διότι το άγουρο νεράντζι μπορεί να έχει τερατογόνο επίδραση, ειδικά στην πρώτη περίοδο της εγκυμοσύνης. Για αυτό αν χρησιμοποιηθεί, καλύτερα να γίνει στην τρίτη περίοδο της εγκυμοσύνης. Επιπρόσθετα, δεν συστήνεται η χρήση σε περιπτώσεις υπολειτουργίας του πεπτικού συστήματος όπως στην ανεπάρκεια του πι-σπληνός. Σύμφωνα με τη συμβατική ιατρική το άγουρο νεράντζι έχει αντιαλλεργική, καρδιοτονωτική και υπερτασική δράση. Για αυτό το λόγο και σε περιπτώσεις χρήσης από υπερτασικούς ασθενείς θα πρέπει να παρακολουθείται η αρτηριακή πίεση.

Λίγες εβδομάς πριν, στο μέσο του Ιουνίου ήταν η εποχή συγκομιδής του νεραντζιού. Το νεράντζι πρέπει να πλυθεί, να κοπεί στη μέση ή στα τέσσερα εάν είναι σχετικά μεγάλο και να αφεθεί να ξεραθεί για περίπου δύο ημέρες, όπως φαίνεται και παρακάτω στις φωτογραφίες.